Performansın sayfa ziyaret istatistiklerine etkisi ile ilgili bir yazıma gelen bir yorum ne zamandır aklımda olan web teknolojileri üzerine genel bir bilgilendirme yazısını yazma fikrini getirdi aklıma pazar pazar… Zaten sıkılıyordum :)

Konuya tamamen yeni olan kişiler için derinlemesine fakat mümkün olduğunca kısa bir şekilde anlatmaya çalışacağım…

Bu yazıda şunlar var:

• Tanımlar
  Web teknolojileri ile ilgili tanımlar. Kulak aşinalığı olsun diye…
• İstemci Tarafı Teknolojiler
  HTML, CSS, JavaScript, DHTML, Flash nedir
• Sunucu Tarafı Teknolojiler
  PHP, ASP, JSP, ColdFusion, CGI, Apache, IIS, MySQL, Oracle, PostgreSQL

Bu yazı kimler için?

Eğer web hakkında kulaktan dolma birşeyler bulduysanız ama toparlayamadıysanız, bir sürü terim duyuyor ve “bunlar da ne ola” diyorsanız kendi kendinize, bu doküman sizin için diyebilirim.

Ayrıca birçok geliştiricinin, hatta çok tecrübeli olanların bile, işin arkaplanını bilmedikleri için bariz hatalar yaptıklarına sürekli şahit oluyorum. Bu uzun sıkıcı yazıyı “aman biliyorum ben bunları zaten” demeden okuma sabrını gösterebilirseniz 1-2 ipucu da yakalayabilirsiniz belki…

Terimler

İstemci (client): Web teknolojileri için tarayıcı programınız (browser), yani Internet Explorer, Firefox, Safari, Opera vs.vs.

Sunucu (server): “www.huysuzadam.com’a bağlanıyorum” dediğinizde tarayıcınızın bağlandığı bir bilgisayar.

Bu sunucu dediğimiz bilgisayar evinizdeki normal bir bilgisayar gibi birşey de olabilir, ya da sürekli yük altında çalışmaya yönelik daha uzun ömürlü, bir parçası yansa bile çalışmaya devam edebilecek, ev bilgisayarlarına göre çok daha hızlı ama gereksiz özelliklerden arındırılmış, az yer kaplasın diye üzerinden silindir geçmiş gibi ince fakat geniş, özel bir bilgisayar da olabilir.

Protokol: Belirli kurallar dahilinde kurulan bağlantılara internet aleminde protokol adı verilir. Mesela e-posta gönderirken smtp protokolü, internete bağlanırken tcp ve ip protokolleri, web sayfalarına bağlanırken http protokolü kullanılır.

Tarayıcı programlarda adres kısmına “protokolün_adi://” şeklinde hangi protokolle bağlanacağınızı yazabilirsiniz. Hemen çok tanıdık gelecek bir örnek vereyim: “http://”

Diğer örnekler:
https : Secure http (Güvenli http)
news : News feed dediğimiz haber listeleri.
gopher: Dinazor çağından kalma, web’in atası diyebileceğimiz bir protokol
huysuzadam : Olsa ne artistik olur di mi… huysuzadam://huysuz.ozanhazer.com

http protokolü: Çok detaya girmemeye çalışacağım ama bu protokolün özünde istemci (yani internet explorer vb. olan tarayıcınız) sunucuya bağlanır. Nereden geldiği, hangi program olduğu, sıkıştırılmış dosya okuyup okuyamayacağı, ne tür dosyalardan anladığı, tercih ettiği diller gibi bilgileri sunucuya gönderir. Sonra da hangi sayfayı istediğini söyler.

Mesela http://www.huysuzadam.com/fotograflar/flickr.php adresine bağlandığınızda “/fotograflar/flickr.php” adlı sayfanı istiyorum der. Eğer adresin sonunda istenecek sayfa yoksa, yani http://www.huysuzadam.com/ adresine bağlandıysanız istemci “index” sayfasını ister.

Burada önemli bir ipucu verdik: Örneğin hangi sayfadan geldiğimizi istemci gönderiyor. İstemci sizin bilgisayarınızda çalışan bir program olduğuna göre kötü niyetli bir kişiyseniz bu bilgiyi işinize gelecek şekilde yanlış gönderebilirsiniz. Üstelik bunun için programcı olmanıza bile gerek yok.

LAMP: Linux – Apache – MySQL – PHP’nin kısaltması. Bu 4 yazılımı kullanarak her tür web sitesini yapabilirsiniz. Web teknolojileri arasında dünyadaki en yaygın dörtlüdür bu dörtlü.